Esperanto-Tago 2007
Normalizado volas kontribui al la Esperanto-Tago per la dek ses reguloj de gramatiko de Esperanto, kiuj estas grava kaŭzo de la sukceso de la Internacia Lingvo. Kontraŭe al aliaj eksperimentoj de lingvoj –ekzemple Volapuko kaj ĝiaj multaj tre malfacilaj reguloj–, tiuj ĉi reguloj permesas:
Unue, la strukturo de la lingvo restas firma kaj forta,
due, la gramatiko estas facile lernebla kaj
trie, la lingvo evoluas kohere.
Mi esperas ke la Esperanto iam fariĝos la neutrala lingvo kiun Zamenhof foje deziris.
Bonan blogadon al ĉiuj Esperantistoj!
16 reguloj de gramatiko de Esperanto
- Ne ekzistas nedifinita artikolo. Ekzistas nur difinita artikolo la, egala por ĉiuj genroj, kazoj, kaj nombroj.
- Substantivoj estas formataj per aldono de –o al la radiko. Por la formado de la pluralo aldonu la finaĵon –j al la singularo. La akuzativo aldonas –n post la –o aŭ la –oj. La ceteraj kazoj estas esprimataj per prepozicioj.
- Adjektivoj estas formataj per aldono de –a al la radiko, kaj kazoj kaj nombroj kiel ĉe substantivoj. La komparativo estas farata per pli kaj la superlativo per plej.
- La bazaj numeraloj estas unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek, cent, mil. La dekoj kaj centoj estas formataj per kunigo de la numeraloj. La ordigaj numeraloj havas la finaĵon –a kaj en akuzativo –an.
- La personaj pronomoj estas mi, vi, li, ŝi, ĝi, si, ni, ili, oni. Posedaj pronomoj havas la finaĵon –a, kaj en akuzativo –n.
- La verboj ne estas ŝanĝataj laŭ personoj nek nombroj. La nun-tempo finiĝas per –as, la pasinta tempo per –is, la venonta tempo per –os, la kondicionalo per –us la imperativo per –u, kaj la infinitivo per –i. Estas ankaŭ participoj aktivaj (kun –ant, –int, –ont) kaj pasivaj (kun –at, –it, –ot). La prepozicio ĉe la pasivo estas de.
- Adverboj estas formataj per aldono de –e al la radiko.
- Prepozicioj per si mem uzas la nominativon.
- Ĉiu vorto estas legata, kiel ĝi estas skribita.
- La akcento estas ĉiam sur la antaŭlasta silabo.
- Kunmetitaj vortoj estas formataj per simpla kunigo de la radikoj de la vortoj. La ĉefa vorto staras je la fino.
- Se en frazo estas alia nea vorto, forlasu la ne.
- Por indiki movon al loko, oni povas uzi la finiĝon –n.
- Ĉiu prepozicio havas difinitan signifon. Je ne havas memstaran signifon.
- La tiel nomataj fremdaj vortoj estas uzataj sen ŝanĝo, sed ili ricevas la esperantajn ortografion kaj finaĵojn.
- La –o de la substantivoj kaj la –a de la povas esti iafoje forlasataj kaj anstataŭataj de apostrofo pro belsoneco.
–ooOoo–
Las 16 reglas básicas del Esperanto
- No existe el artículo indefinido. Sólo hay un artículo definido la para cualquier género, número o caso.
- Los sustantivos se forman añadiendo –o al lexema. Para formar el plural usamos la terminación –j después de la marca del sustantivo. Para el acusativo, la desinencia –n detrás de –o y –oj.
- Los adjetivos llevan –a añadida a la radical. Las terminaciones de caso y número son las mismas que las del sustantivo. El comparativo se forma con pli y el superlativo, con plej.
- Los numerales cardinales son unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, cent, mil. las decenas y las centenas se forman uniendo los numerales. Los ordinales adoptan –a como terminación y su acusativo es –an.
- Los pronombres personales son mi, vi, li, ŝi, ĝi, si, ni, ili, oni. Los posesivosadoptan –a como terminación y su acusativo es –an.
- Los verbos no se flexionan según la persona ni el número. El presente se forma con –as, el pasado, con –is, el futuro, con –os, el condicional, con –us y el imperativo, con –u. El infinitivo termina en –i. También existen los participios activos (con –ant, –int, –ont) y los pasivos (con –at, –it, –ot). La preposición para el ablativo agente es de.
- Los adverbios terminan en –e.
- Las preposiciones rigen nominativo.
- Cada palabra se lee como se escribe.
- La sílaba tónica siempre es la penúltima.
- Los compuestos se forman mediante la simple adición de los lexemas. La palabra de mayor rango es la última del compuesto.
- Si en una oración hay una palabra negativa, se omite ne.
- Para indicar la dirección se usa la terminación de acusativo –n.
- Todas las preposiciones tienen un significado concreto. Je no tiene significado independiente.
- Los extranjerismos se adaptan a la ortografía del Esperanto y sus derivados se forman mediante las reglas propias del Esperanto.
- La terminación –o del sustantivo y la –a del artículo pueden elidirse por motivos eufónicos, lo que se reflejará en la ortografía mediante un apóstrofo.
Mi dankas Toño del Barrio pro lia helpo.
9 comentarios